Μια πρώτη προσέγγιση

Της Μαρίας Κυπραίου

Είναι σαφές ότι βρισκόμαστε στη δίνη μιας πρωτοφανούς οικονομικής και κοινωνικής κρίσης. Όσο η πολύπλευρη αυτή κρίση βαθαίνει, τόσο οι επιπτώσεις της  γίνονται πιο εμφανείς και αφορούν όλο και μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού της πόλης και όχι μόνο όσους έχουμε συνηθίσει να αντιμετωπίζουμε ως «αδύναμους», «αναξιοπαθούντες» ή και «περιθωριακούς»: άστεγους, μετανάστες κ.λ.π. Τα φαινόμενα της «νέας φτώχειας» και της περιθωριοποίησης όλο και περισσότερων ανθρώπων εντείνονται και θα ενταθούν, ενώ παράλληλα τα αστικά κέντρα αποτελούν κατεξοχήν το πεδίο εμφάνισης νέων φαινομένων αποκλεισμού.
Μέσα σε αυτό το κοινωνικό πλαίσιο, με βασικά χαρακτηριστικά την ανασφάλεια και την ιλιγγιωδώς αυξανόμενη ανεργία, η Τ. Α. μπορεί και πρέπει να αποτελέσει βασικό μοχλό οργάνωσης της αλληλεγγύης και της υπεράσπισης της κοινωνικής συνοχής. Μπορεί και πρέπει να εφαρμόσει  ενεργητικές πολιτικές που θα απλώνουν ένα δίχτυ προστασίας για τους κατοίκους της πόλης. Και όλα αυτά, βέβαια, μακριά από κάθε λογική φιλανθρωπίας και πελατειακής λογικής και με μόνη στόχευση την ανατροπή της διάλυσης του κοινωνικού κράτους, την υπεράσπιση της εργασίας και όχι την απλή διαχείριση πόρων μέσα στα πλαίσια του συστήματος.
Προς αυτή την κατεύθυνση μπορούν να λειτουργήσουν συγκεκριμένα μέτρα κοινωνικής πολιτικής όπως:

• Η απαλλαγή των ανέργων από τη δημοτική φορολογία.
• Η αναστολή πληρωμής των χρεών προς τον δήμο για τους άνεργους και άπορους πολίτες.
• Η διεκδίκηση της κατάργησης του μέτρου της διαθεσιμότητας  και της απόλυσης στους Δήμους και στους Ο.Τ.Α.
• Η ουσιαστική μείωση – με βάση εισοδηματικά κριτήρια – των τροφείων στους βρεφονηπιακούς σταθμούς και των συνδρομών στα προγράμματα Νομικών Πρόσωπων Δημόσιου Δικαίου  και η κατάργηση τους για τους άπορους και άνεργους πολίτες.
• Η υποστήριξη και προώθηση – ενίσχυση μορφών συνεργατικών θεσμών αλληλέγγυας οικονομίας (π.χ. συνεταιρισμοί παραγωγής και κατανάλωσης).
•  Η υποστήριξη και διεύρυνση των σημερινών δομών αλληλεγγύης (κοινωνικών παντοπωλείων, φαρμακείων και ιατρείων).
• Η παροχή δωρεάν υπηρεσιών πρωτοβάθμιας υγείας στα δημοτικά ιατρεία.
• Η διασφάλιση του δικαιώματος σίτισης και στέγασης για όλους τους άπορους κατοίκους του δήμου.
• Η διασφάλιση δωρεάν βασικών αγαθών σε δημότες που αδυνατούν να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους (νερό, ρεύμα).
• Η στήριξη και η προστασία των δανειοληπτών που αδυνατούν, λόγω ανεργίας ή σημαντικής μείωσης των εισοδημάτων τους, να είναι συνεπείς στην εξόφληση των δανείων. Εδώ επιβάλλεται να σημειωθεί ότι δεν αρκεί η –ανώδυνη ίσως για το σύστημα – παροχή νομικών συμβουλών, αλλά απαιτείται πρώτα από όλα πολιτική βούληση αντίστασης. Είναι απαραίτητο ο Δήμος να στηρίξει κάθε κινηματική μορφή ενάντια στους πλειστηριασμούς, συγκροτώντας την αναγκαία κοινωνική συμμαχία που θα επιτρέψει στην κοινωνική δυναμική να βρει το δρόμο της αυτοοργάνωσης και της αλληλεγγύης.

Πέρα από τα παραπάνω – ενδεικτικά μόνο μέτρα – και πολιτικές που μπορεί να εφαρμόσει ο Δήμος για την ανακούφιση των δοκιμαζόμενων πολιτών σε καιρούς κρίσης, χρειάζεται και ένας ριζικός αναπροσανατολισμός του ρόλου της Δημοτικής Αρχής σε σχέση με την κεντρική εξουσία από τη μια και την κοινωνία από την άλλη.
Από ένα μοντέλο «φερέφωνου» της κυβέρνησης ή προσχηματικής διαμαρτυρίας, χρειάζεται να περάσουμε σε έναν Δήμο που θα έρθει σε σύγκρουση με τις κυρίαρχες πολιτικές. Χρειάζεται να χτίσουμε έναν Δήμο αρωγό και συμπαραστάτη των κατοίκων και των εργαζομένων, έναν Δήμο που – με την άμεση συμμετοχή των δημοτών – θα αγωνίζεται και θα συνδιαμορφώνει ένα πολιτικό πρόγραμμα αλλαγών και ρήξεων.