Δραματική επιδείνωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ιδιαιτέρως της συγκέντρωσης των επικίνδυνων μικροσωματιδίων PM10, παρατηρήθηκε τις τελευταίες ημέρες του 2015 στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.
Σε πολλές περιπτώσεις οι συγκεντρώσεις των μικροσωματιδίων ξεπέρασαν τα όρια επιφυλακής, ενώ το διήμερο 28 και 29 Δεκεμβρίου υπερέβησαν κατά πολύ ακόμη και τα όρια επιβολής έκτακτων μέτρων. Ωστόσο, πέρα από την καταγραφή αυτής της σημαντικής επιβάρυνσης στην ατμόσφαιρα της Θεσσαλονίκης καμία αντίδραση και καμία απολύτως σύσταση δεν υπήρξε από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Τις τελευταίες ημέρες το πέπλο αιθαλομίχλης που καλύπτει την πόλη της Θεσσαλονίκης είναι ορατό τις βραδινές ώρες ακόμα και με γυμνό μάτι. Οι ειδικοί μιλούν στη «Θ» για έναν ανοιξιάτικο χειμώνα που δημιούργησε συμφόρηση σωματιδίων, η οποία καταγράφεται στους σταθμούς μέτρησης του δήμου Θεσσαλονίκης, εκτιμώντας παράλληλα πως η αλλαγή του καιρού και η κακοκαιρία οδήγησε, όπως ήταν αναμενόμενο, σε επιδείνωση της κατάστασης.
Υπερβάσεις ρεκόρ
Μέχρι και τα Χριστούγεννα η κατάσταση στην ατμόσφαιρα της Θεσσαλονίκης ήταν ικανοποιητική. «Οι μέσες ημερήσιες τιμές των αιωρούμενων σωματιδίων PM10, όπως καταγράφηκαν από τους σταθμούς μας, την περίοδο έως και τα Χριστούγεννα κυμαίνονταν μεταξύ των 50 μgr/m3 και 100 μgr/m3 και επομένως χρειάζεται προς το παρόν να γίνουν μόνο συστάσεις σε άτομα αυξημένου κινδύνου», δήλωσε πριν από την Πρωτοχρονιά ο αντιδήμαρχος της Διεύθυνσης Διαχείρισης Αστικού Περιβάλλοντος Θεσσαλονίκης Θανάσης Παππάς. Όπως εξηγεί ο υπεύθυνος Μετρήσεων, περιβαλλοντολόγος Απόστολος Κελέσης, «τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι σε συνδυασμό με τις επικρατούσες μετεωρολογικές συνθήκες καθώς όλες αυτές τις ημέρες έχουμε χαμηλές ταχύτητες ανέμου, που δεν ευνοούν την απομάκρυνση και τη διάχυση των ατμοσφαιρικών ρύπων, η θέρμανση και κυρίως η καύση βιομάζας και άλλων ρυπογόνων υλικών, αλλά και η κυκλοφοριακή κίνηση στο κέντρο της πόλης αποτελούν τις κύριες αιτίες δημιουργίας υψηλών τιμών των αιωρούμενων σωματιδίων στο κέντρο της πόλης και στη Δυτική Θεσσαλονίκη».
Από τα στοιχεία που καταγράφονται από τους σταθμούς του Δημοτικού Δικτύου Ελέγχου Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης Θεσσαλονίκης, τα οποία αποτυπώνουν τις μέσες ημερήσιες τιμές αιωρούμενων σωματιδίων, παρατηρείται δραματική αύξηση τις τελευταίες ημέρες και κυρίως μετά τα Χριστούγεννα, υπερβαίνοντας κατά πολύ τα όρια ασφαλείας που είναι 50 μgr/m3 και επιφυλακής που είναι 90 μgr/m3, ακόμη και αυτά της επιβολής έκτακτων μέτρων που είναι 110 μgr/m3. Οι χειρότερες συνθήκες στην ατμόσφαιρα της πόλης παρατηρήθηκαν το διήμερο 28 και 29 Δεκεμβρίου όταν οι συγκεντρώσεις μικροσωματιδίων έφτασαν έως και τα 202 μgr/m3! Συγκεκριμένα, στις 28 Δεκεμβρίου υπήρξαν υπερβάσεις ορίων τόσο στο σταθμό της Εγνατίας (133 μgr/m3) όσο και σε αυτόν της οδού Λαγκαδά (96 μgr/m3). Ακόμη χειρότερα έγιναν τα πράγματα την επομένη, 29 Δεκεμβρίου, όταν οι αντίστοιχες συγκεντρώσεις εκτοξεύτηκαν στα 202 μgr/m3 και 120 μgr/m3, ενώ υπερβάσεις υπήρξαν και σε άλλους δύο σταθμούς σε Επταπύργιο (90 μgr/m3) και δημαρχείο (93 μgr/m3). Η κατάσταση βελτιώθηκε κάπως τις τρεις τελευταίες ημέρες λόγω των αργιών και της συνεπακόλουθης κυκλοφοριακής αποκλιμάκωσης, κυρίως στο κέντρο της πόλης. Από τις μετρήσεις των σταθμών του δικτύου του δήμου Θεσσαλονίκης προκύπτει ότι οι πλέον ρυπογόνες περιοχές είναι αυτές στον άξονα των οδών Εγνατίας και Λαγκαδά.
Δυσοίωνες εκτιμήσεις
Η καλοκαιρία κατά τη διάρκεια της ημέρας και η πτώση της θερμοκρασίας τις νυχτερινές ώρες είναι «ό,τι χειρότερο για την ατμόσφαιρα και οδηγούν σε υψηλές συγκεντρώσεις» τονίζει η καθηγήτρια Χημείας του ΑΠΘ Κωνσταντινή Σαμαρά. Η ίδια τονίζει πως «τις προηγούμενες ημέρες είχαμε υπερβάσεις πάνω από τα επιτρεπτά όρια». Σύμφωνα με την κ. Σαμαρά «οι θερμοκρασιακές αναστροφές κατά τη διάρκεια του 24ώρου συγκρατούν και εγκλωβίζουν τη ρύπανση χαμηλά, κοντά στο έδαφος. Αυτό σημαίνει ότι οι κάτοικοι εκτίθενται σε επίπεδα αιωρούμενων σωματιδίων, που μπορεί να βλάψουν την υγεία τους, ιδιαίτερα τις ευπαθείς ομάδες, τα παιδιά και τους ηλικιωμένους».
Η κατάσταση που υπήρχε έως και τα Χριστούγεννα ήταν σε καλύτερα επίπεδα σε σχέση με πέρυσι και αυτό οφείλεται, σύμφωνα με τον καθηγητή Περιβαλλοντικής Μηχανικής του ΑΠΘ Δημοσθένη Σαρηγιάννη, «στον έως τώρα ζεστό καιρό, που οδήγησε τους πολίτες να μην κάψουν ξύλα, με αποτέλεσμα να μειωθούν οι εκπομπές της βιομάζας». Ωστόσο, οι ειδικοί δεν αισιοδοξούν για το επόμενο διάστημα, όπως απεδείχθη άλλωστε από τις πρώτες κιόλας μέρες που έπεσε κατακόρυφα η θερμοκρασία, ανεβάζοντας ταυτόχρονα στα ύψη τις συγκεντρώσεις των επικίνδυνων μικροσωματιδίων.
Μέχρι και κλείσιμο σχολείων
Όπως τονίζει η κ. Σαμαρά, «όταν πριν από τα Χριστούγεννα πλησιάζαμε στο δείκτη 95 και ακόμα είναι νωρίς, δηλαδή έχουμε έναν ολόκληρο χειμώνα μπροστά μας, εκτιμώ ότι θα το ξεπεράσουμε τον Ιανουάριο και θα χρειαστεί να ληφθούν μέτρα. Ανάλογα το επίπεδο πρέπει να υπάρχουν και τα συγκεκριμένα μέτρα και αν χρειαστεί να προχωρήσουμε και σε απαγόρευση οποιασδήποτε καύσης, κυκλοφορίας Ι.Χ., πετρελαιοκίνητων και δημόσιας χρήσης, κλείσιμο σχολείων και βρεφονηπιακών σταθμών».
Τις ημέρες που ακολούθησαν η αιθαλομίχλη χτύπησε κόκκινο, με τις συγκεντρώσεις να είναι σχεδόν διπλάσιες ακόμη και από το όριο επιβολής έκτακτων μέτρων, ωστόσο, κανένα απολύτως μέτρο δεν ελήφθη από τους αρμόδιους, οι οποίοι δεν προέβησαν ούτε σε μία απλή σύσταση προς τους πολίτες. Όμως οι επιστήμονες προειδοποιούν: «Εάν ξεπεραστούν τα 101 μgr/m3 στο επίπεδο της μέτρησης, πρέπει να λαμβάνονται συγκεκριμένα μέτρα. Μιλάμε για τα όρια γιατί αυτά καθορίζονται για να διασφαλιστεί η υγεία μας. Είναι χαρακτηριστικό ότι και στα χαμηλότερα επίπεδα αιωρούμενων σωματιδίων βλέπουμε βλάβες στο ρινικό και το αναπνευστικό επιθήλιο, όπως κατέγραψαν έρευνές μας σε εθελοντές και πολίτες» επισημαίνει η κ. Σαμαρά. Η Αθανασία Πατάκα, λέκτορας Πνευμονολογίας του ΑΠΘ, τονίζει πως οι επιπτώσεις της παρατεταμένης αιθαλομίχλης είναι επιβαρυντικές για την υγεία και μπορεί «το φαινόμενο να προκαλέσει χρόνια βρογχίτιδα και χρόνια ρινίτιδα και να επιβαρύνει την κατάσταση σε άτομα υψηλού κινδύνου που αντιμετωπίζουν καρδιακά και αναπνευστικά προβλήματα. Είναι χαρακτηριστικό πως οι πολίτες καταλαβαίνουν από τη μυρωδιά και τη θολότητα που έχει η ατμόσφαιρα ότι η κατάσταση είναι οριακή».
Επιστροφή στο πετρέλαιο
Όπως δείχνουν και οι μετρήσεις, η καύση βιομάζας και άλλων ρυπογόνων υλικών ήταν περιορισμένη έως και πριν από λίγες ημέρες λόγω των υψηλών θερμοκρασιών. «Η χαμηλή τιμή στο πετρέλαιο οδήγησε τον κόσμο στην προμήθειά του και δεν οδηγήθηκε κατευθείαν στο ξύλο, όπως συνέβη πέρυσι και πρόπερσι, που η βιομάζα συνεισέφερε σε μεγάλο ποσοστό και χρειάστηκαν να παρθούν μέτρα, κυρίως στις δυτικές συνοικίες όπου καταγράφηκαν τα υψηλότερα ποσοστά» δηλώνει ο κ. Σαρηγιάννης. Την ίδια εικόνα της κατάστασης έχουν και οι μεταπωλητές πετρελαίου καθώς, όπως λένε, οι παλιοί πελάτες έκαναν την εμφάνισή τους και προμηθεύτηκαν πετρέλαιο, αλλά δεν το έκαψαν και κράτησαν κλειστά τα καλοριφέρ τους, χωρίς να επιβαρύνουν τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Είναι χαρακτηριστικό πως «οι κάτοικοι της Θεσσαλονίκης αγόρασαν αλλά δεν έκαψαν το πετρέλαιο θέρμανσης. Πελάτες που παραδοσιακά τα τελευταία χρόνια δεν επέλεγαν ως μέσο θέρμανσης το πετρέλαιο, φέτος ζήτησαν παραγγελία, ωστόσο και πάλι οι καταναλώσεις καταγράφουν μείωση που αγγίζει το 20% και αυτό οφείλεται κυρίως στην καλοκαιρία που υπήρχε έως τα Χριστούγεννα», δηλώνει ο Γιάννης Αγάντας, πρόεδρος των Μεταπωλητών Υγρών Καυσίμων Θεσσαλονίκης. «Οι πελάτες που είχαν κλειστούς τους λέβητες επιστρέφουν σιγά σιγά στο πετρέλαιο θέρμανσης και παίζει σημαντικό ρόλο η πτώση της τιμής», όπως τονίζει και ο Χρήστος Κλαμαριάς, ιδιοκτήτης εταιρείας κοινοχρήστων στην Ανατολική Θεσσαλονίκη, ο οποίος από το Νοέμβριο βλέπει «αρκετούς ιδιοκτήτες διαμερισμάτων, που είχαν σε αδράνεια το σύστημα θέρμανσης, φέτος, αν και αρκετά δειλά, άρχισαν να κάνουν παραγγελίες».
ΠΙΝΑΚΑΣ
Συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων PM10 (μgr/m3)
Σταθμός                                25/12 26/12 27/12 28/12 29/12 30/12 31/12
Εγνατίας                                     95       58       95    133    202       55      19
25ης Μαρτίου                            53      46        52      62     69        40      17
Λαγκαδά                                     56      40         68      96   120       36      17
Επταπυργίου                              -          -           -         41    90        45      22
Μαλακοπής                               48       31         49      57    85        41      17
Δημαρχείου                               46       37         52      67    93        38      14

2ο ΘΕΜΑ
Έκτακτα μέτρα: Προβλέπεται μέχρι και το κλείσιμο των σχολείων
Αρμόδια για τις συστάσεις προς τους πολίτες και για την επιβολή έκτακτων μέτρων εφόσον χρειαστεί είναι η περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, η κλιμάκωση των ενεργειών είναι η εξής:
1. Συστάσεις σε άτομα αυξημένου κινδύνου:
α) Από 51 μg/m3 έως 75 μg/m3: Ενήλικες με αναπνευστικό πρόβλημα ή ενήλικες καρδιοπαθείς και παιδιά με αναπνευστικά προβλήματα θα πρέπει να περιορίσουν κάθε έντονη σωματική άσκηση, ιδιαίτερα αν αυτή γίνεται σε εξωτερικούς χώρους.
β) Από 76 μg/m3 έως 100 μg/m3: Επιπλέον των προηγουμένων, άτομα με άσθμα μπορεί να χρειαστούν πιο συχνά εισπνοές του ανακουφιστικού φαρμάκου. Άτομα άνω των 65 ετών επίσης θα πρέπει να περιορίσουν τη σωματική τους δραστηριότητα.
γ) Από 101 μg/m3 έως 150 μg/m3: Άτομα με αναπνευστικό πρόβλημα ή καρδιοπαθείς καθώς και τα παιδιά και τα άτομα άνω των 65 ετών θα πρέπει να περιορίσουν τη σωματική άσκηση-δραστηριότητα και το χρόνο παραμονής τους σε εξωτερικούς χώρους. Άτομα με άσθμα μπορεί να χρειαστούν πιο συχνά εισπνοές ανακουφιστικού φαρμάκου.
δ) Μεγαλύτερη από 150 μg/m3: Πέραν των ανωτέρω μέτρων συνιστάται η αποφυγή παραμονής σε εξωτερικούς χώρους, ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένη κυκλοφορία. Άτομα με άσθμα μπορεί να χρειαστούν πιο συχνά εισπνοές ανακουφιστικού φαρμάκου. Εάν επιμένουν τα συμπτώματα, συνιστάται επικοινωνία με το θεράποντα ιατρό.
2. Συστάσεις στο γενικό πληθυσμό:
α) Από 76 μg/m3 έως 100 μg/m3: Κάθε άτομο που αισθάνεται ενόχληση στα μάτια ή εμφανίζει βήχα, ρινική συμφόρηση ή ενόχληση στο λαιμό θα πρέπει να περιορίσει τη σωματική του άσκηση-δραστηριότητα, ιδιαίτερα αν αυτή γίνεται σε εξωτερικούς χώρους.
β) Από 101 μg/m3 έως 150 μg/m3: Κάθε άτομο θα πρέπει να περιορίσει τη σωματική άσκηση ιδιαίτερα αν αισθάνεται ενόχληση στα μάτια ή εμφανίζει βήχα, ρινική συμφόρηση ή ενόχληση στο λαιμό.
γ) Μεγαλύτερη από 150 μg/m3: Σε κάθε άτομο συνιστάται να αποφύγει κάθε σωματική άσκηση σε εξωτερικούς χώρους και να περιορίσει το χρόνο παραμονής σε εξωτερικούς χώρους, ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένη κυκλοφορία.
3. Μέτρα για την προστασία του πληθυσμού όταν η μέση εικοσιτετράωρη τιμή συγκέντρωσης αιωρούμενων σωματιδίων (ΡΜ10) είναι μεγαλύτερη από 150 μg/m3: Διακοπή λειτουργίας των δημόσιων ή ιδιωτικών βρεφικών, βρεφονηπιακών, παιδικών σταθμών, νηπιαγωγείων και σχολείων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Δημοσιεύτηκε στη «Θεσσαλονίκη» της Δευτέρας 4 Ιανουαρίου 2016
Της Έλενας Αποστολίδου
makthes.gr

Πηγή: www.seleo.gr