Ριζοσπαστική Ενωτική Κίνηση Καλαμαριάς: Και η Καλαμαριά θα γιορτάζει στις 30 Οκτωβρίου 1944 την απελευθέρωση από τους Ναζί!
Ριζοσπαστική Ενωτική Κίνηση Καλαμαριάς
Μεταμορφώσεως 9,ισόγειο,τηλ./φαξ : 2313 314396
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ-ΔΕΛΤΙΟ
ΤΥΠΟΥ
Και η Καλαμαριά θα γιορτάζει στις 30 Οκτωβρίου
1944 την απελευθέρωση από τους Ναζί!
Μέσα σε κλίμα συγκινησιακής φόρτισης , παρουσία
ηλικιωμένων αντιστασιακών και εκπροσώπων αντιστασιακών οργανώσεων , αργά το
βράδυ της Δευτέρας (27 Ιουνίου) , το Δημοτικό Συμβούλιο της Καλαμαριάς, ΟΜΟΦΩΝΑ
υιοθέτησε την πρόταση της ΡΕΚΚ, την οποία είχαν επεξεργαστεί και εισηγήθηκαν
στο σώμα δύο σύμβουλοί της , ο Άρης Τεμεκενίδης και ο Νεκτάριος Βουλγαράκης
σύμφωνα με την οποία κλήθηκε το Δημοτικό Συμβούλιο της Καλαμαριάς να αποφασίσει
την καθιέρωση της 30ης Οκτωβρίου, ως ημέρα εορτασμού Απελευθέρωσης της
Καλαμαριάς από τα ναζιστικά στρατεύματα Κατοχής και να ζητήσει από την πολιτεία
να οριστεί η ημέρα αυτή ως δημόσια εορτή
τοπικής σημασίας για το Δήμο Καλαμαριάς.
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η τοποθέτηση μιας
ηλικιωμένης μέλους του ΕΛΑΣ (Παπαθανασίου), η οποία περιέγραψε τις ιδιαίτερες
συνθήκες εκείνης της περιόδου, την απελευθερωτική δράση του ΕΛΑΣ ως ενόπλου
τμήματος του ΕΑΜ και την «ανταμοιβή» των αγωνιστών με εξορίες, διώξεις και
ταλαιπωρίες από το καθεστώς που επιβλήθηκε μετά την απελευθέρωση και μετά την
σύντομη «ανοιξη» που επακολούθησε μετά την απελευθέρωση.
Ιδιαίτερη μνεία έγινε από τους εισηγητές στην
ανάγκη διατήρησης και διάσωσης της ιστορικής μνήμης και στην ανάγκη διδασκαλίας
της πραγματικής ιστορίας της νεότερης ιστορίας στα σχολεία.
Έτσι, η Καλαμαριά έγινε ο πρώτος Δήμος μετά τη
Θεσσαλονίκη, εντός των ορίων του Πολεοδομικού Συγκροτήματος , που αποφασίζει να
γιορτάσει την 30 Οκωβρίου ως ημέρας απελευθέρωσης της πόλης από τα Ναζιστικά
στρατεύματα κατοχής.
Ακολουθεί το κείμενο της εισήγησης αυτούσιο, του οποίου
η σύνταξη στηρίχθηκε σε μεγάλο μέρος σε πληροφορίες που έχουν συγκεντρωθεί από
το Τριαντάφυλλο Μηταφίδη, σήμερα Βουλευτή Α Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ και το
Σπύρο Κουζινόπουλο, δημοσιογράφο –ιστορικό και επικεφαλής της δημοτικής
παράταξης «Συμπολιτεία Θερμαϊκού» (Δήμος Θερμαϊκού).
ΘΕΜΑ: Καθιέρωση της 30ης Οκτωβρίου, ως ημέρα
εορτασμού Απελευθέρωσης της Καλαμαριάς από τα ναζιστικά στρατεύματα Κατοχής και
Αίτημα ορισμού της, ως δημόσια εορτή τοπικής σημασίας για το Δήμο Καλαμαριάς.
«Δύο
ΕΠΟΝίτισσες σκαρφαλωμένες στη στέγη ενός σπιτιού στην Άνω Πόλη απευθύνονται με
τον τηλεβόα τους στην Κάτω Πόλη: «Αδέρφια, συμπολίτες, το σύνθημά μας “θάνατος
στον φασισμό, λευτεριά στον λαό” έγινε πραγματικότητα. Η περίφημη πόλη μας, που
επί τέσσερα χρόνια στέναζε κάτω από τη φασιστική μπότα, μα ποτέ δεν έπαψε να
αντιστέκεται, είναι επιτέλους ελεύθερη. Ζήτω η ελεύθερη Ελλάδα! Ζήτω η
λευτεριά! Ζήτω η αδούλωτη Θεσσαλονίκη! Ζήτω οι απελευθερωτές του ΕΛΑΣ! Για την
ευτυχισμένη και πολυπόθητη αυτή μέρα χύσαν το αίμα τους και θυσιάστηκαν τα πιο
ακριβά παλικάρια και κορίτσια της πόλης μας. Δεν θα ξεχάσουμε ποτέ τους
τολμηρούς και ανδρειωμένους που με τη ζωή τους μας έδειξαν τον δρόμο της
λευτεριάς, αιώνια τιμή και δόξα στους ήρωές μας…»
Ήταν ξημερώματα της 30ης Οκτωβρίου
1944,όταν το μήνυμα αυτό ακούστηκε από τους κατοίκους της μαρτυρικής
Θεσσαλονίκης, της πόλης που επί τριάμισι χρόνια υπέφερε αβάσταχτη φτώχεια, πείνα,
καταπίεση, δυστυχία, της πόλης που όμως δεν έσκυψε ποτέ το κεφάλι παρά τα όσα
δυνατής πόλης που πρώτη αυτή ''απάντησε'' στον κατακτητή, ένα μήνα μόλις μετά
την κατάληψή
της, με την ''Ελευθερία'', την πρώτη αντιστασιακή οργάνωση στην
κατεχόμενη Ευρώπη.Ήταν η ώρα της απελευθέρωσης!!!
Η Καλαμαριά, σε όλη τη διάρκεια της Κατοχής, βρισκόταν
στην εμπροσθοφυλακή της μεγάλης μάχης για τη λευτεριά. Αυτό το υπέρτατο καθήκον
το ‘’πλήρωσε’’ ακριβά ο τόπος μας, το πλήρωσε με το αίμα των παλικαριών του: Στις
13 Αυγούστου 1944,έπειτα από μπλόκο των Δαγκουλαίων, σκοτώθηκαν 11 από τα
καλύτερα παλικάρια του συνοικισμού στο αιματηρό ''μπλόκο'' της Καλαμαριάς.53 ήταν οι νεκροί από Γερμανούς και ταγματασφαλίτες σε
μάχες ή μετά από συλλήψεις που γίνοταν με προδοσίες χαφιέδων της Γκεστάπο. Ανάμεσα
σε αυτούς και ο καθηγητής Μάκης Αλεξιάδης, ένας από τους πιο μαχητικούς και
σεμνούς αγωνιστές της Καλαμαριάς. Και άλλοι πολλοί, από βομβαρδισμούς, από
δυστυχήματα με Γερμανούς οδηγούς, από τη μανία του ηττημένου κατακτητή κατά την
αποχώρησή του. Αλλά και την ώρα που
ζύγωνε η λευτεριά, η Καλαμαριά θα έπαιζε καταλυτικό ρόλο στην απελευθέρωση της
Θεσσαλονίκης. Η ηγεσία
της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ, με στρατιωτικό αρχηγό τον στρατηγό
Ευριπίδη Μπακιρτζή και καπετάνιο τον Μάρκο Βαφειάδη, δεν υπακούει στις
‘’άνωθεν’’ εντολές να παραμείνουν οι αντάρτικες δυνάμεις στις παρυφές της
πόλης, σε εφαρμογή της συμφωνίας της Καζέρτας και αντιθέτως δίνει εντολή για
την είσοδο των τμημάτων του ΕΛΑΣ στη Θεσσαλονίκη. Μία είσοδος που εκτός των
άλλων ήταν σωτήρια για την πόλη, καθώς οι αντάρτες έσωσαν τις υποδομές της
πόλης (εργοστάσια ηλεκτροφωτισμού, υδραγωγεία, λιμάνι) που ήταν ναρκοθετημένα
από τους ναζί και έτοιμα να ανατιναχτούν. Οι σκληρότερες μάχες γίνονται στα ανατολικά της
πόλης όπου οι δυνάμεις του 31ου Συντάγματος κατορθώνουν, έχοντας και θύματα, να
εκδιώξουν τους χιτλερικούς κατακτητές από τα Βασιλικά και στη συνέχεια από το
αεροδρόμιο του Σέδες και τη Γεωργική Σχολή. Στο
σημείο αυτό, θα ήθελα να παρακολουθήσουμε μία περιγραφή για το πώς εισήλθε στην
Καλαμαριά το πρώτο τμήμα ανταρτών του ΕΛΑΣ και την αποθεωτική υποδοχή που του
επιφύλαξαν οι κάτοικοι.’’ Με τον επικεφαλής του τμήματος, που ήταν ο υπεύθυνος
διαφώτισης του 31ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ, Δημήτρη Δημητριάδη να γνωρίζει
αποθεωτική υποδοχή από τους Καλαμαριώτες, το 31ο Σύνταγμα, που έδρευε στη
Χαλκιδική, πήρε εντολή από την 11η Μεραρχία του ΕΛΑΣ να κινηθεί από ανατολικά
με κατεύθυνση τη Θεσσαλονίκη για την απελευθέρωση της πόλης. Μετά από μάχες που
έδωσε με τους Γερμανούς στους Ματζάρηδες, στο Σέδες, στο Τριάδι και το
αεροδρόμιο της Μίκρας, έφτασε στο Φοίνικα, όπου συνάντησε σκληρή αντίσταση από
ένα ισχυρό τμήμα των κατακτητών, με συνέπεια να υπάρξει πολύωρη μάχη. Στη
διάρκεια της μάχης και σε αναμονή ενισχύσεων, ο Δημητριάδης με το τμήμα του, διατάχθηκε
να μεταβεί στην Καλαμαριά, προκειμένου να εμψυχώσει τους κατοίκους αλλά και να
ζητήσει βοήθεια από το εφεδρικό τάγμα Καλαμαριάς(αριθμούσε 600 άτομα) με σκοπό
την περικύκλωση των Γερμανών, πράγμα που έγινε. Τότε οι κατακτητές, μπροστά
στον κίνδυνο να εξοντωθούν, οπισθοχώρησαν προς τη Θεσσαλονίκη, ανοίγοντας έτσι
το δρόμο στον ελευθερωτή ΕΛΑΣ. Όπως μας εξιστόρησε ο Δημητριάδης το 1979:΄΄Τα
ξημερώματα, καταφέραμε να πάρουμε επαφή με το Εφεδρικό Τάγμα του ΕΛΑΣ
Καλαμαριάς και να σχεδιάσουμε μαζί μία κυκλωτική κίνηση, ώστε να σφίξουμε τον
κλοιό γύρω από τους Γερμανούς. Διοικητής του Εφεδρικού ΕΛΑΣ Καλαμαριάς ήταν
κάποιος αγωνιστής, ονόματι Παπαδόπουλος, από τη Δράμα. Από τη διοίκησή μας
δόθηκε τότε εντολή ένα μικρό τμήμα, με επικεφαλής εμένα, να κατευθυνθεί στην
Καλαμαριά για να εμψυχώσει τους κατοίκους. Μόλις βρεθήκαμε στην Καλαμαριά, το
τι έγινε δεν περιγράφεται. Ήμουνα ο πρώτος αντάρτης που βρέθηκε στην Καλαμαριά.
Ένα μεγάλο πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε και άρχισε να στεφανώνει κι εμένα και το
άλογο πάνω στο οποίο ήμουνα. Υπήρχαν τέτοιες εκδηλώσεις χαράς και αγαλλίασης
που λίγοι άνθρωποι θα μπορούσαν να τις συναρτήσουν.’’
Το μεσημέρι της 30ης Οκτωβρίου, η
Θεσσαλονίκη είναι πλέον ελεύθερη, ενώ ο καπετάνιος της Ομάδας Μεραρχιών
Μακεδονίας του ΕΛΑΣ, Μάρκος Βαφειάδης, στέλνει στο Γενικό Αρχηγείο του ΕΛΑΣ
τηλεγράφημα που άρχιζε ως εξής: ’’Τμήματά μας εισήλθον Θεσσαλονίκην σήμερον 3ην μετά μεσημβρίαν. Λαός
Θεσσαλονίκης έξαλλος από ενθουσιασμόν διατρέχει οδούς πόλεως εναγκαλιζόμενος
αντάρτες’’. Σήμερα,
το Δημοτικό Συμβούλιο Καλαμαριάς καλείται, αν και πολύ καθυστερημένα, να πάρει
μια ιστορική απόφαση, αναγνωρίζοντας ως ημέρα μνήμης και εθνικής εορτής για την πόλη μας την 30η
Οκτωβρίου, αποδίδοντας με τον τρόπο αυτό τον ελάχιστο φόρο τιμής στους ηρωϊκά
πεσόντες συμπατριώτες και συμπολίτες μας. Καλούμε επίσης το Δημοτικό Συμβούλιο
Καλαμαριάς, όπως αποφασίσει την ονοματοδοσία κεντρικού δρόμου του δήμου μας σε
‘’30η Οκτωβρίου 1944’’ καθώς και την εισαγωγή 2 ωριαίων μαθημάτων
στα σχολεία της Καλαμαριάς κατά τις παραμονές της εορτής, όπου θα διδάσκονται
τόσο τα ιστορικά γεγονότα πριν και κατά τη διάρκεια της Απελευθέρωσης της
Θεσσαλονίκης, όσο και τα ιστορικά γεγονότα της περιόδου που ήσαν άμεσα
συνδεδεμένα με τον τόπο μας(βλ. Μπλόκο της Καλαμαριάς κλπ).
Οι εισηγητές
ΑΡΗΣ
ΤΕΜΕΚΕΝΙΔΗΣ
ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ
ΒΟΥΛΓΑΡΑΚΗΣ
Δημοτικοί Σύμβουλοι της
ΡΕΚΚ
