Τον κώδωνα του κινδύνου για τον άμεσο κίνδυνο απένταξης χιλιάδων ολοκληρωμένων ή υπό εξέλιξη έργων από τα προγράμματα «Εξοικονομώ», λόγω αντικειμενικών ελλείψεων στην αγορά και διοικητικών καθυστερήσεων, έκρουσε ο Βουλευτής Β΄ Θεσσαλονίκης της Νέας Δημοκρατίας, κ. Θεόδωρος Καράογλου, με ερώτηση που κατέθεσε στη Βουλή.

Απευθυνόμενος στον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας θέτει τέσσερα ερωτήματα. Πρώτον, ποια είναι τα ακριβή στατιστικά στοιχεία εκκρεμοτήτων σήμερα; Πόσες αιτήσεις παραμένουν ενεργές ανά πρόγραμμα και για πόσες από αυτές εκκρεμεί η διενέργεια του Β' ΠΕΑ, ο τελικός διοικητικός έλεγχος ή η τελική εκταμίευση.

Δεύτερον, αν προτίθεται το υπουργείο να θεσπίσει μια ειδική μεταβατική διαδικασία παράτασης (π.χ. έως το τέλος του έτους), η οποία θα καλύπτει τη διοικητική ολοκλήρωση, τον έλεγχο και την εκταμίευση των έργων που έχουν περατωθεί κατασκευαστικά, αλλά και την ολοκλήρωση των εργασιών για εκείνα τα έργα που αποδεδειγμένα καθυστέρησαν λόγω έλλειψης υλικών ή εξοπλισμού στην αγορά, με την προσκόμιση αποδεικτικών παραγγελίας, προκαταβολών ή σχετικών τιμολογίων εντός της αρχικής προθεσμίας.

Τρίτον, αν έχει ποσοτικοποιήσει το υπουργείο τον κίνδυνο απώλειας πόρων. Και τέταρτον, με ποιον τρόπο θα διασφαλιστεί ότι οι ωφελούμενοι δεν θα χάσουν την επιχορήγηση όταν η καθυστέρηση οφείλεται αποδεδειγμένα σε υπαιτιότητα τρίτων, όπως οι καθυστερήσεις των τραπεζών, οι ελλείψεις της αγοράς ή τα τεχνικά προβλήματα των κρατικών πληροφοριακών συστημάτων.

Εξηγώντας το ιστορικό, ο κ. Καράογλου αναφέρει ότι με απόφαση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η προθεσμία ολοκλήρωσης των προγραμμάτων «Εξοικονομώ 2021», «Εξοικονομώ 2023», «Εξοικονομώ 2025» και «Ανακαινίζω – Εξοικονομώ για Νέους» παρατάθηκε έως την 17η Ιουλίου 2026.

Παρά την παράταση που χορηγήθηκε, ο τεχνικός κλάδος (μηχανικοί, ενεργειακοί επιθεωρητές) και χιλιάδες ωφελούμενοι βρίσκονται σε κατάσταση απόλυτου αδιεξόδου. Και αυτό γιατί ένας εξαιρετικά μεγάλος αριθμός έργων, στα οποία οι εργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη ή εκκρεμεί η διοικητική τους ολοκλήρωση, κινδυνεύει με άμεση απένταξη. Η εμπλοκή αυτή, σημειώνει ο κ. Καράογλου, δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα ή αδιαφορία των δικαιούχων, αλλά σε αντικειμενικούς εξωγενείς παράγοντες της αγοράς και σε γραφειοκρατικές αγκυλώσεις του ίδιου του μηχανισμού.

Συγκεκριμένα, παρατηρούνται πολύμηνες καθυστερήσεις στην παράδοση κρίσιμων συστημάτων ενεργειακής αναβάθμισης (όπως αντλίες θερμότητας, ηλιακοί θερμοσίφωνες, συστήματα σκίασης και κουφώματα) λόγω προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα. Ως αποτέλεσμα, πολλά έργα έχουν υλοποιηθεί εν μέρει, εν αναμονή της παράδοσης του απαραίτητου εξοπλισμού. Η ταυτόχρονη εξέλιξη χιλιάδων έργων έχει προκαλέσει κορεσμό στην αγορά, με αποτέλεσμα τη σοβαρή έλλειψη διαθέσιμων εξειδικευμένων τεχνικών συνεργείων (θερμοϋδραυλικών, συνεργείων θερμομόνωσης κ.α.) για την έγκαιρη εκτέλεση των εργασιών.

Στα παραπάνω, σύμφωνα με τον Βουλευτή Β’  Θεσσαλονίκης της Νέας Δημοκρατίας, προστίθεται ο τεράστιος όγκος συσσωρευμένων έργων που ολοκληρώνονται ταυτόχρονα και ως εκ τούτου καθιστά αδύνατη την έγκαιρη διενέργεια της δεύτερης ενεργειακής επιθεώρησης (Β΄ ΠΕΑ) και την έκδοση των σχετικών πιστοποιητικών εντός των ορίων της ασφυκτικής προθεσμίας. Ακόμη, για μεγάλο αριθμό αιτήσεων εκκρεμεί στο πληροφοριακό σύστημα η έγκριση αιτημάτων τροποποίησης (π.χ. αλλαγή υλικών, εναλλακτικών προμηθευτών λόγω ελλείψεων ή ανακατανομή δαπανών), διαδικασία που αποτελεί προαπαιτούμενο για την τελική υποβολή του φακέλου. Επιπρόσθετα παρατηρούνται μεγάλες καθυστερήσεις στους ελέγχους, τις εγκρίσεις και τις τελικές εκταμιεύσεις από την πλευρά των τραπεζών, διαδικασίες που εκφεύγουν πλήρως του ελέγχου των ωφελουμένων.

Και καταλήγει ο κ. Καράογλου: «Η απένταξη έργων που έχουν ήδη ξεκινήσει ή ολοκληρωθεί θα επιφέρει καταστροφικές οικονομικές συνέπειες για χιλιάδες νοικοκυριά που προχώρησαν σε δαπάνες και προκαταβολές, αλλά και για τους επαγγελματίες (μηχανικούς, αναδόχους, προμηθευτές) που θα βρεθούν εκτεθειμένοι. Επιπλέον, η απώλεια κοινοτικών πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) λόγω δυσλειτουργιών της αγοράς και της διοίκησης έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις αρχές της χρηστής διοίκησης και της αναλογικότητας».