Καλοχρόνισμα

            Συμβατική ή μη η έννοια του χρόνου αποτελεί θεμελιώδη αρχή της επιστήμης, της ιστορικής ανάλυσης και της ζωής.  Η εξέλιξη προϋποθέτει το χρόνο διαιρεμένο είτε σε επίπεδα- παρελθόν, παρόν, μέλλον- είτε σε ποικίλες μετρήσιμες μονάδες. Ο πολιτισμός εκτιμάται  με τη βοήθεια του χρόνου,  γίνονται συγκρίσεις, απολογισμοί, τίθενται νέοι στόχοι και οριοθετούνται χρονικά. Θετικά ή αρνητικά τα αποτελέσματα της χρονικής εξέλιξης σηματοδοτούνται ποικιλοτρόπως από τον καθένα, ενώ χρονικά ορόσημα τοποθετούνται στη διάρκειά του, όπως  γενέθλια,  γιορτές , εθνικές ή οικογενειακές επέτειοι, παγκόσμιες ημέρες ως αφορμές σκέψης, περισυλλογής, ψυχαγωγίας και ανατροφοδότησης για τη συνέχεια της ζωής.

            Πώς έφτασε όμως από μια εξαιρετικά βοηθητική για την ανθρωπότητα έννοια, ο χρόνος να αποτελεί θηλιά στο λαιμό του σύγχρονου ανθρώπου; Προθεσμίες παράδοσης εργασιών, πληρωμών, συναντήσεις, κρίσιμα ραντεβού, εξυπηρέτηση σε υπηρεσίες, δραστηριότητες, διασκέδαση, όλα τα παραπάνω κι ακόμη περισσότερα πνίγουν το άτομο που πασχίζει να αντεπεξέλθει σε υποχρεώσεις που δημιουργήθηκαν για μια καλύτερη ποιότητα ζωής που όμως τελικά την καθιστούν χειρότερη μέσα στα στενά χρονικά πλαίσια του εικοσιτετραώρου. Στην εποχή της αποθέωσης της  νεότητας -φυσικής ή τεχνητής- ο χρόνος είναι αμείλικτος εχθρός που οδηγεί σε απώλεια δυνάμεων ή αγαπημένων ανθρώπων, στα δυσάρεστα γηρατειά και εντέλει  στην ανυπαρξία.  Έτσι γίνεται ο πανδαμάτωρ χρόνος τιμωρός, αυστηρός δάσκαλος, σκληρός δικαστής, αλλά και  κατευναστής παθών, διευκολυντής της  λήθης και της συγχώρεσης, εμψυχωτής και θεραπευτής.

            Δεν  είναι σίγουρα ο χρόνος ο κακός ή καλός δαίμονας του ανθρώπου,  ενοχοποιείται και αναλαμβάνει ευθύνες που δεν του ανήκουν, καθώς την αποκλειστική υπαιτιότητα έχει το ίδιο το άτομο. Απόσειση ευθυνών και πάλι λοιπόν, προσφιλής τακτική του σύγχρονου ανθρώπου και σημείο των καιρών. Το βάρος των προσωπικών επιλογών και αποφάσεων μετατίθεται στις πλάτες του γεροχρόνου (!) Πόσο εξυπηρετεί ακόμη κι η αυτή η προσωποποίησή τη διάθεση απενοχοποίησης του ίδιου του ατόμου….

             Όμως όποιος θέλει να εστιάζει στη θετική πλευρά της ζωής θα θαυμάσει πραγματικά την ευελιξία του ανθρώπινου νου, την επινοητικότητα του θνητού όντος που προκειμένου να αναθαρρήσει από τις απογοητεύσεις που δέχεται, να ανασυντάξει δυνάμεις, να ξαναπροσπαθήσει και να δοκιμαστεί εκ νέου, διατηρεί την ελπίδα μέσω της Πρωτοχρονιάς, της αφετηρίας του νέου έτους. Θέλει να περιμένει πως η κακοτυχία θα τον εγκαταλείψει απλά και μόνο επειδή ξημέρωσε μια νέα μέρα, η συνέχεια της προηγούμενης, ότι ο τροχός της ζωής θα πάρει ανοδική πορεία, ότι θα αποκτήσει τα υλικά αγαθά που ονειρεύεται, ότι θα βρει την αγάπη ή τον έρωτα, ότι νέες επιστημονικές ανακαλύψεις θα τον διευκολύνουν, θα τον θεραπεύσουν, θα τον οδηγήσουν στη ζωή που φαντάζεται και προσδοκά.           Όλα τούτα βέβαια τα φέρνει η επίμονη προσπάθεια των ανθρώπων να δημιουργήσουν και να ζήσουν μια ζωή που κανείς δεν ξέρει πότε ακριβώς θα λήξει. Είναι λοιπόν μια αναμέτρηση με τη θνητότητα ο δημιουργικός οίστρος των ανθρώπων και ο χρόνος μια διαρκής υπενθύμιση αυτής της θνητότητας. Έτσι τον ξορκίζουν ή τον εξευμενίζουν  με κάλαντα και ποιήματα και κείμενα κι ευχές που περισσότερο θέλουν να πείσουν πως υπάρχει αντίσταση στη φθορά και συνέχεια- μέσω των παραδόσεων και της τέχνης- σε μια προδιαγεγραμμένη σύντομη πορεία ζωής.

            Συνειδητά λοιπόν και χωρίς ίχνος απαισιοδοξίας αλλά κοιτώντας τη φωτεινή πλευρά της ζωής  ας συμμετάσχουμε στο πανηγύρι της επιβίωσης, στον πρωτοχρονιάτικο θρίαμβο του τερματισμού και της αφετηρίας που μπορεί να είναι προσωρινοί αλλά όχι μάταιοι, καθώς καθημερινά  νέα επιστημονικά επιτεύγματα και νέα έργα τέχνης δημιουργούνται, νέοι άνθρωποι γεννιούνται, νέοι έρωτες αναπτύσσονται, νέες φιλίες χτίζονται και συμβαίνουν γύρω μας  όλα αυτά που τελικά δίνουν νόημα στη ζωή. Καλή νέα  χρονιά!

 * Η Ανατολή Γκαγκοπούλου, είναι φιλόλογος - εκπαιδευτικός στο 2ο ΓΕΛ Ωραιοκάστρου και αρθρογραφεί στο avatonpress.gr

               

                  

            Σε μια εποχή που η κοινωνική συνοχή ισορροπεί επικίνδυνα λόγω οικονομικών κυρίως ανισοτήτων, οι γενικευτικές διαπιστώσεις δεν τη βοηθούν. Τόσο το κακό όσο και το καλό δεν αφορούν όλους και είναι άδικο να διασύρεται και να αμαυρώνεται το σύνολο για τα λάθη κάποιων. Ακόμη κι όταν αρνητικές συμπεριφορές εντοπίζονται σε ποσοστά που τείνουν να αποτελέσουν την πλειοψηφία , το δικαίωμα της μειοψηφίας να διατηρήσει την αξιοπρέπειά της πρέπει να αναγνωριστεί. Στο πλαίσιο αυτό ο καταιγισμός καταγγελιών που βγαίνουν στη δημοσιότητα για σεξουαλική παρενόχληση από ανθρώπους- κυρίως άντρες- των τεχνών, της πολιτικής ,του αθλητισμού, της εκπαίδευσης και  της εκκλησίας σε παγκόσμιο επίπεδο, γεννούν σοβαρό προβληματισμό για το επίπεδο του πολιτισμού, την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κυρίως για την εμπιστοσύνη του πολίτη στη δικαιοσύνη και το κράτος δικαίου γενικότερα.

            Οι φορείς του δυτικού πολιτισμού έως τώρα ένιωθαν υπερήφανοι για τη σύγχρονη δημοκρατία που έδωσε κατά τον εικοστό αιώνα ποικίλα δικαιώματα στις μάζες και κατέστησε το δυτικό κόσμο «γη επαγγελίας» για τους απανταχού αναξιοπαθούντες. Η καταπάτηση θεμελιωδών δικαιωμάτων κυρίως  γυναικών και  παιδιών από χώρες που διακρίνονται από διαφορετικά ιδανικά και διαθέτουν άλλη κουλτούρα γίνεται δεκτή με αποδοκιμασίες , θλίψη ,οργή ,ίσως και κάποια ανακούφιση και αίσθηση υπεροχής που όλα αυτά συμβαίνουν κάπως μακριά, σε απόσταση ασφαλείας.

            Κι όμως αυτή τη μακάρια επανάπαυση, την επίπλαστη ευδαιμονία μας, με όλο και μεγαλύτερη συχνότητα ταράζουν αποκαλύψεις που ντροπιάζουν την ανθρώπινη ιδιότητα και εγείρουν βαθύτατη ανησυχία για το μέλλον της ανθρώπινης συνύπαρξης. Αυτά που ως τώρα θεωρούσαμε ότι αποτελούσαν ένα θλιβερό παρελθόν παλαιότερων εποχών επανέρχονται σε έναν νέο σύγχρονο κόσμο που διαθέτει θεσμούς για την προστασία των πολιτών. Αν η ρατσιστική και η έμφυλη βία ήταν η καθημερινότητα του αμερικανικού νότου  ή της μεσαιωνικής Ευρώπης, αν οι σεξουαλικές παρενοχλήσεις γυναικών των λαϊκών κυρίως τάξεων που αναζητούσαν εργασία έχουν συνδεθεί με τον προηγούμενο αιώνα, γιατί οι ειδήσεις που σχετίζονται με όλα τα παραπάνω και πολλά ακόμη εγκλήματα κατακλύζουν στις μέρες μας τις σελίδες των μέσων ενημέρωσης ;

            Χωρίς να παραβλέπεται η πολυπλοκότητα των αιτίων της βίας, είναι αξιοσημείωτο πόση αλαζονεία γεννά στον άνθρωπο και ποια αίσθηση παντοδυναμίας, οποιαδήποτε θέση εξουσίας, από αυτήν ενός  δασκάλου μουσικής σε κάποιο γνωστό ωδείο, ενός προπονητή ενόργανης γυμναστικής σε κάποιο σύλλογο ,ενός ιερέα υπεύθυνου σε οικοτροφείο ή σε μια ενορία ….έως αυτήν ενός σκηνοθέτη ή μεγαλοπαραγωγού οσκαρικών ταινιών. Η εξουσία που δεν ικανοποιείται με την απόκτηση χρημάτων αλλά αρέσκεται να ασκείται πιεστικά και  να επιβεβαιώνεται καθημερινά με τους πλέον  ανήθικους τρόπους πάνω σε μικρά παιδιά ή ευειδείς γυναίκες και άντρες. Η απαίτηση της ανοχής, της συμμετοχής, της λήθης μαζί με την απειλή για διαπόμπευση, ηθική και επαγγελματική εξόντωση σε περίπτωση καταγγελίας , σε συνδυασμό με τις διασυνδέσεις του θύτη, υποχρεώνουν τα θύματα να σιωπήσουν. Η σιωπή αυτή αποβαίνει καταστροφική για την ανθρώπινη υπόστασή τους και έχει αλυσιδωτές συνέπειες στο ίδιο το άτομο και την κοινωνία.

            Ωστόσο η καταγγελία και η απαίτηση για τιμωρία των ενόχων είναι μια πράξη γενναιότητας και ευθύνης τόσο προς τον ίδιο τους τον εαυτό, όσο και προς το σύνολο. Από την άλλη πλευρά οι γενναίες μειοψηφίες οφείλουν να ενθαρρύνουν τις καταγγελίες αυτού του είδους και να καταδικάζουν τις αποτρόπαιες πράξεις, όχι  με σχόλια για κρεμάλες και ευνουχισμό των εγκληματιών, όπως συνήθως γίνεται , αλλά  με την έμπρακτη στήριξη των θυμάτων, την αποφυγή στιγματισμού τους και τη διαρκή επαγρύπνηση και εγρήγορση στους  χώρους εργασίας, ψυχαγωγίας και καθημερινής κοινωνικής συναναστροφής. Ακολουθεί η απαίτηση της κοινής γνώμης για αμερόληπτη τιμωρία των θυτών. Οποιαδήποτε αμφισβήτηση ή ειρωνική αντιμετώπιση των θυμάτων και μετατροπή της κοινής γνώμης σε εισαγγελική αρχή αποτελεί επιπρόσθετη επιβάρυνση στην ήδη τραγική θέση όσων έχουν υποστεί βία. Μόνο έτσι θα διασωθεί  ό,τι μπορεί να διασωθεί από τον πολιτισμό μας που τείνει να εξελιχθεί σε κουλτούρα βίας.

           

Κοινή γνώμη χωρίς  τον κοινό νου

Υπάρχουν κάποιες έννοιες που διατρέχουν την καθημερινότητα στη χώρα μας οι οποίες δεν είναι βέβαιο πως αντέχουν στην κριτική και παρόλα αυτά χρησιμοποιούνται για να θεμελιωθούν πάνω τους συλλογισμοί, ισχυρισμοί και πολιτικές θέσεις. Η έννοια της κοινής γνώμης, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα διαστρέβλωσης και ιδιοποίησης. Κοινή είναι η γνώμη της πλειοψηφίας που εκφράζεται μέσα από εκλογές , σφυγμομετρήσεις, δημοσκοπήσεις, συλλογικά κείμενα . Έχει ήδη διαμορφωθεί μέσα από ένα σύστημα παροχής γνώσεων στο οποίο μετέχουν  άτομα και θεσμοί όπως γονείς, γείτονες, φίλοι, εκπαιδευτικό σύστημα, ΜΜΕ, θρησκεία. Αρκεί όμως  να σκεφτεί κάποιος με ποιον τρόπο προσδιορίζεται και πώς  υπολογίζεται η κοινή γνώμη σήμερα  για να αρχίσει να έχει επιφυλάξεις για αυτούς που την επικαλούνται.

Τα δείγματα ατόμων  σε έρευνες από τα οποία εξάγονται συμπεράσματα είναι πολύ μικρά, οι ερωτήσεις που τίθενται τυποποιημένες, δίνουν ελάχιστες επιλογές απάντησης που πολύ συχνά δεν αντιπροσωπεύουν τον ερωτηθέντα. Ο πολίτης καλείται να προσαρμόσει τη γνώμη του σε έτοιμες απαντήσεις που δεν του επιτρέπουν να εκφράσει την ιδιαίτερη, δική του άποψη. Ακόμη και το θέμα της δημοσκόπησης διαμορφώνει από μόνο του την «κοινή γνώμη», όπως όταν η επικαιρότητα συγκλονίζεται από σημαντικότατα για την πορεία του πλανήτη και της χώρας γεγονότα και το γκάλοπ ασχολείται με τη δημοτικότητα  κάποιων διαττόντων τηλεοπτικών αστέρων ή προσπαθεί να εντοπίσει το δημοφιλέστερο μέρος για διακοπές. Εφόσον καθημερινά δημοσιεύονται δεκάδες αποτελέσματα ποικίλων ερευνών, η πλειοψηφία τα λαμβάνει υπόψη της και επηρεάζεται από αυτά ,όταν εκφέρει άποψη ή και τα χρησιμοποιεί ακόμη για να τεκμηριώσει θέσεις της . 

Στις δημοκρατίες επικρατεί η ελεύθερη πληροφόρηση και έκφραση χωρίς  στρεβλώσεις και χειραγώγηση και υπάρχουν τρόποι που προσφέρουν τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα για να γίνει αυτό. Ωστόσο, όταν στις περισσότερες ειδησεογραφικές πύλες κυριαρχούν τα  επουσιώδη θέματα ενώ τα ουσιώδη αποτελούν τους ουραγούς  της επικαιρότητας , όταν  από παντού αναδύονται διαφημιστικά μηνύματα που απευθύνονται στο ναρκισσισμό των ατόμων και στα κατώτερα ένστικτά τους, όταν ανυπόστατες ειδήσεις εμφανίζονται και διαψεύδονται διαδοχικά ,όταν στην ίδια σελίδα φιλοξενείται ισότιμα ο επιστήμονας και ο προφήτης του καφέ ή ο μάγος , υπάρχουν ισχυρές αμφιβολίες για τη λειτουργία του πολιτεύματος. Διότι πώς μπορεί να χαρακτηριστεί δημοκρατική μια τακτική που στοχεύει στην αχρήστευση του νου ,της λογικής των ατόμων ; Τα άτομα ψυχικά και σωματικά εξουθενωμένα από την ανταγωνιστική και ζοφερή καθημερινότητα, καταιγιζόμενα από έναν κυκεώνα  ειδήσεων αμφίβολης αξιοπιστίας,  έχουν παραιτηθεί της λογικής τους και  καλύπτονται πίσω από το προπέτασμα της κοινής γνώμης.

Δεν είναι καθόλου ευοίωνο το γεγονός πως η κοινή γνώμη είναι συχνά συνδεδεμένη με το παράλογο, το μη λογικό, το αντιεπιστημονικό. Ο μέσος πολίτης θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον ορθό λόγο για να κρίνει, να αποφασίσει, να επιλέξει, να διαλεχθεί, να εκφραστεί. Ο διαφωτισμός μπορεί να απέχει τρεις αιώνες αλλά η αναγκαιότητά της συστηματικής χρήσης του ορθού λόγου προβάλλει επιτακτική  τον εικοστό πρώτο αιώνα για να αποτινάξει την άγνοια, την επανάπαυση στα στερεότυπα, στην αυθεντία των ειδήσεων ή της διάψευσής τους. Κι όμως είναι τόσο απλό: το μόνο που χρειάζεται είναι ο κοινός νους να διαμορφώνει την κοινή γνώμη.

          * Η Ανατολή Γκαγκοπούλου είναι φιλόλογος - εκπαιδευτικός στο 2ο ΓΕΛ Ωραιοκάστρου και αρθρογραφεί στο avatonpress.gr

*Η Ανατολή Γκαγκοπούλου είναι φιλόλογος στο 2^ο ΓΕΛ Ωραιοκάστρου και αρθρογραφεί στο avatonpress.gr 

Ο μύθος των διακοπών και η πραγματικότητα

            Στη χώρα μας όπου η θερμοκρασία ήδη έχει χτυπήσει κόκκινο και τα σαραντάρια θα πηγαινοέρχονται για δυο μήνες ακόμη, οι καλοκαιρινές διακοπές είναι κάτι καθιερωμένο, αναγκαίο και επιθυμητό. Ωστόσο υπάρχουν βάσιμες αμφιβολίες για το αν είναι και κάτι το εφικτό. Αρκεί να σκεφτεί κάποιος πως με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ να ανεβάζουν την ανεργία στο 22,5 % ,με τις τιμές των καταλυμάτων σε δημοφιλείς παραθεριστικούς τόπους να έχουν σκαρφαλώσει σε δυσθεώρητα για το μέσο εργαζόμενο ύψη λόγω της μαζικής έλευσης ξένων τουριστών, με τις παραλίες κατειλημμένες από ξαπλώστρες και «μπιτσόμπαρα» που ανεβάζουν το κόστος της απλής βουτιάς, με τους φόρους που οφείλει ο μέσος Έλληνας να πληρώσει και τις επισκευές που πρέπει να κάνει στην παραθεριστική του κατοικία (εφόσον διαθέτει) μετά το σκληρό χειμώνα που προηγήθηκε, με τις τιμές των τροφίμων και ποτών σε άνοδο, με όλα τα παραπάνω λοιπόν η ξένοιαστη καλοκαιρινή ανάπαυλα φαντάζει όνειρο θερινής νυκτός που τείνει να εξελιχθεί σε εφιάλτη.

            Όμως πέρα από τα εμπόδια που ειπώθηκαν και αποκλείουν έναν ικανό αριθμό πολιτών από το αγαθό των διακοπών,  ποιο είναι το ποσοστό αυτών που μπορούν να κάνουν πραγματικές διακοπές; Πόσοι μπορούν να ξεφύγουν ουσιαστικά από την καθημερινή ρουτίνα και να μην την επαναλαμβάνουν σε ένα περιβάλλον που μόνο νέο δεν είναι εφόσον το επισκέπτονται ανελλιπώς για δεκαετίες τα καλοκαίρια; Είναι δυνατόν να αποστασιοποιηθεί κανείς από συνήθειες ψυχοφθόρες ,όπως οι διενέξεις με τους «θερινούς» γείτονες για το πάρκινγκ, τα σκουπίδια, τη μη τήρηση των ωρών κοινής ησυχίας, το άναμμα της ψησταριάς και τον καπνό που διαχέεται, για τις τσιρίδες στην παραλία, την κατάληψή της με πλαστικά παιχνίδια και θαλάσσια αξεσουάρ, τις γόπες από τα τσιγάρα στην άμμο και τόσα άλλα;

            Παρόλα αυτά στις διακοπές ,ακόμη και τις ολιγοήμερες, απολαμβάνει κανείς την παρέα φίλων , γνωρίζει νέους ανθρώπους, ξεκουράζει το σώμα και τροφοδοτεί το πνεύμα με νέα ερεθίσματα μέσα από βιβλία, μουσικές και ταινίες, συζητά, διασκεδάζει και κοιμάται χωρίς την πίεση του χρόνου, εξερευνά νέες τοποθεσίες ,επισκέπτεται πολιτιστικά μνημεία, έρχεται σε επαφή με τη φύση, ασχολείται πιο στενά με τα χόμπι του και γενικότερα με ό,τι τον ευχαριστεί. Βέβαια όλα αυτά γίνονται παράλληλα από εκατοντάδες άλλους γύρω και δίπλα του με αποτέλεσμα να μην επιτυγχάνεται πάντα η αναμενόμενη ευχαρίστηση, διότι ο καθένας προσπαθεί να αξιοποιήσει το διάστημα αυτό έτσι ώστε να βγει κερδισμένος ο ίδιος, αδιαφορώντας για τον άλλο. Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται το ζητούμενο και το διακύβευμα για όλους. Ο εγωισμός και η απολίτιστη συμπεριφορά που πολύ συχνά συναντώνται κατά τη διάρκεια των διακοπών επιβεβαιώνει την άποψη πως η αξία των διακοπών έγκειται στην αγαλλίαση της επιστροφής στο σπίτι.

            Οι τυποποιημένες διακοπές έχουν επικρατήσει και είναι δύσκολο να ξεφύγει κάποιος από στερεότυπες διασκεδάσεις και συμπεριφορές, ωστόσο δίνονται ευκαιρίες που δεν απαιτούν πολλά χρήματα για αξιοποίηση του χρόνου αυτού ακόμη και σε αστικό περιβάλλον  ή για δραστηριότητες εθελοντισμού στο εσωτερικό ή το εξωτερικό . Και μολονότι το τελευταίο ίσως ακουστεί παράξενο σε κάποιους και σπεύσουν να το απορρίψουν, ας ληφθεί υπόψη πως πραγματικές θερινές διακοπές θα έκανε κάποιος αν απεκδυόταν μαζί με τα περιττά ρούχα και τον ατομισμό που τον συντροφεύει όλο τον υπόλοιπο χρόνο!  

*Η Ανατολή Γκαγκοπούλου είναι εκπαιδευτικός - φιλόλογς, στο 2ο ΓΕΛ Ωραιοκάστρου

Τι σημαίνει να είσαι «επιζών»

Είναι η 4^η Ιουνίου, Παγκόσμια Ημέρα Επιζώντων καρκίνου, μια καλή αφορμή για προβληματισμό όσον αφορά το θέμα της επιβίωσης τη δεύτερη δεκαετία του 21^ου αιώνα. Για ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό συμπολιτών στην Ελλάδα η επιβίωση γενικότερα αποτελεί κατόρθωμα ,άθλο! Ο κλοιός των υποχρεώσεων προς το κράτος, την εργασία, την οικογένεια, τον κοινωνικό περίγυρο ασφυκτικός, τα χρήματα και ο χρόνος δεν επαρκούν ακόμη και με πολύ συνετή διαχείριση, τα γραφειοκρατικά κωλύματα πάμπολλα. Όλα αυτά οδηγούν σε μια ατομοκεντρική θεώρηση της ζωής, υπάρχει διάχυτη μια αίσθηση προσωπικής αδικίας και παραπόνων, σαν να μη δόθηκε στον καθένα ξεχωριστά  αυτό που  του οφείλονταν, με αποτέλεσμα να αντικρίζει αδιάφορα ή κι επιθετικά κάποιες φορές τους αδύναμους του κοινωνικού του περίγυρου, να κάνει αρνητικές σκέψεις και να απορρίπτει τις συλλογικότητες, διότι είναι αναποτελεσματικές ή χρονοβόρες και χρόνος -ως γνωστόν- δεν υπάρχει. Ανεργία, μετανάστευση, αυτοκτονίες, τροχαία ,τρομοκρατικά χτυπήματα, δικαστικές περιπέτειες και  ποικίλες άλλες ασθένειες έρχονται να συμπληρώσουν το σκηνικό της καθημερινότητας πια στη χώρα μας αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη .Μόνο θαυμασμό μπορεί λοιπόν να νιώσει κάποιος για όλους τους βιοπαλαιστές που αναμετρώνται κάθε μέρα με όλα αυτά και ωστόσο διατηρούν την ψυχοπνευματική και σωματική τους υγεία.

Κι έρχεται να προστεθεί σε όλα τα παραπάνω για ορισμένους, κάποια στιγμή στην  ούτως ή άλλως δύσκολη ζωή τους η φράση που απεύχονταν πάντα και έδιωχναν  από τη σκέψη τους: «έχεις καρκίνο». Εκεί σβήνουν όλα, εκεί εξαντλούνται τα κάθε είδους αποθέματα δυνάμεων, εκεί καραδοκεί ο πανικός ,η παραίτηση, ο αυτοοικτιρμός , η ενοχή, η μεμψιμοιρία, η θρησκοληψία, η ευπιστία στον κομπογιαννιτισμό. Διότι η ελληνική κοινωνία δεν είναι καθόλου ανοικτή και υποστηρικτική στο θέμα του καρκίνου, μιμείται το ελληνικό κράτος που βάζει τους οικονομικά αδύναμους καρκινοπαθείς να συνωστίζονται στις νεκρικά άχρωμες αίθουσες αναμονής, περιμένοντας το δεκάλεπτο- στην καλύτερη περίπτωση- συνάντησης και ενημέρωσης του ογκολόγου που θα δώσει οδηγίες για τη θεραπεία τους. Η ελληνική κοινωνία που σε ένα μεγάλο μέρος της χαρακτηρίζει ακόμη τον καρκίνο «επάρατο» (!!!) δεν νιώθει άνετα όταν οι  ασθενείς  μιλούν για την αρρώστια τους, σε αντίθεση με όλες τις ευρωπαϊκές και πολιτισμένες χώρες, επειδή προτιμά να δείχνει οίκτο, λύπηση και να σχολιάζει πίσω από την πλάτη των ασθενών. Επιφανειακό και αποσπασματικό είναι το ενδιαφέρον πολλών ,ίσως γιατί τους βγάζει από τα συνήθη προβλήματά τους και τον μακάριο ατομισμό τους.  Πάλι το κράτος δάσκαλος αυτής της συμπεριφοράς, αφού οι παροχές προς τους καρκινοπαθείς είναι ανύπαρκτες, ειδικά αν είχαν την τύχη να εργάζονταν, οπότε, οποιαδήποτε διευκόλυνση γίνεται, εκλαμβάνεται ως παραχώρηση, χάρη «προς τον καημένο»! Ας μη γίνει αναφορά στις προλήψεις που χαρακτηρίζουν ακόμη και σπουδασμένους σε σχέση με τον καρκίνο, προλήψεις και μικροψυχίες που τους οδηγούν να απομακρύνονται από τους ασθενείς με καρκίνο και τελικά να τους περιθωριοποιούν.

Χωρίς υποστήριξη  λοιπόν από θεσμούς, κρατικές δομές και  από μεγάλη μερίδα συμπολιτών τους, αρκετοί- όλο και περισσότεροι- καρκινοπαθείς σήμερα στην Ελλάδα επιβιώνουν χάρη στα νέα φάρμακα που ακόμη ευτυχώς χορηγούνται, χάρη σε γιατρούς και νοσηλευτές που δίνουν παρά τις αντίξοες συνθήκες εργασίας τους τον καλύτερο εαυτό τους, χάρη σε ανθρώπους που παραμένουν αληθινά αλληλέγγυοι και κυρίως χάρη στην εσωτερική δύναμη και αγωνιστικότητα που πήγασε από μέσα τους μετά το αρχικό σοκ και η οποία ορθώνει τείχος στην ασθένεια και τις κάθε είδους επιπλοκές της. Διότι για έναν επιζώντα  καρκίνου κάθε μέρα που περνά είναι μια νέα ευκαιρία ζωής, μια μέρα αγώνα όχι μόνο για να νικήσει την ασθένεια αλλά για  να κάνει τον κόσμο λίγο καλύτερο με ένα χαμόγελο, μια ειλικρινή τοποθέτηση, μια πράξη αγάπης και αλληλεγγύης στο χώρο εργασίας του, στη γειτονιά του, στο δρόμο. Η ζωή αποκτά το νόημα που είχε χαθεί στο κυνήγι του υλικού ευδαιμονισμού και οι προτεραιότητες είναι πια ξεκάθαρα ιεραρχημένες για όποιον έχει αναμετρηθεί ευθέως με τη θνητότητά του. Ο φόβος βέβαια για επανεμφάνιση της νόσου υπάρχει και πάντα θα υπάρχει, όσα χρόνια κι αν περάσουν, αρνητικές σκέψεις έρχονται συχνά, κυκλοθυμικότητα και απογοήτευση εναλλάσσονται με αισιοδοξία και νηφαλιότητα, αλλά  αυτό που μένει και κυριαρχεί είναι η αίσθηση της νίκης της ζωής και της θέλησης για συνέχιση της προσφοράς προς τους οικείους και την κοινωνία.

Μπορεί η ζωή με ή χωρίς καρκίνο να είναι δύσκολη, ωστόσο αξίζει να βιωθεί κάθε στιγμή της. Το ζητούμενο είναι να την κάνουμε λίγο καλύτερη για όλους και ευκολότερη για τους αδύναμους και νοσούντες, με προσωπική συμβολή και ευθύνη. Το κράτος κωφεύει όσο κωφεύουν και οι πολίτες του, αν αυτοί όμως σπάσουν το τείχος της σιωπής και ειλικρινά μιλήσουν ή αφουγκραστούν το διπλανό τους ,η αλλαγή θα έρθει. ΄Η τουλάχιστον αυτό θέλουμε να ελπίζουμε πολλοί από εμάς.

(…) όχι-όχι - μιάν απέραντη ηθικολογία
δεν θα βοηθήση να κάνουμε καλλίτερο τον κόσμο.

Να ελπίζης - να ελπίζης πάντα - πως ανάμεσα εις τους ανθρώπους
- που τους ρημάζει η τρομερή "ευκολία"
θα συναντήσης απαλές ψυχές με τρόπους
που τους διέπει καλωσύνη - πόθος ευγένειας - ηρεμία.

ίσως όχι πολλές - ίσως νασ' άτυχος: καμμία -
τότες εσύ προσπάθησε να γενής καλλίτερος
εις τρόπον ώστε να ερθή κάποια σχετική ισορροπία (….)

(Νίκος Εγγονόπουλος, Σονέτο μάλλον απαισιόδοξο)

* Η Ανατολή Γκαγκοπούλου, είναι εκπαδευτικός - φιλόλογος στο 2ο ΓΕΛ Ωραιοκάστρου

Μάνα, ο κόσμος του ανθρώπου!

Όποιος έχασε ή κινδύνεψε να χάσει τη μάνα του έχει συνειδητοποιήσει άμεσα όσα του προσέφερε, έχει κατανοήσει το ρόλο αυτού του τόσο σημαντικού προσώπου στη ζωή του. Όσοι πάλι εξακολουθούν να χαίρονται την παρουσία και τη φροντίδα της και μόνο στην ιδέα πως μπορεί να τη χάσουν αναστατώνονται και διώχνουν γρήγορα την ανυπόφορη αυτή σκέψη. Διότι στο πρόσωπο της μάνας συγκεντρώνονται θετικές έννοιες και συναισθήματα όπως αγάπη, υπευθυνότητα, τρυφερότητα, φροντίδα, αφοσίωση, παρηγοριά, εμπιστοσύνη∙ σχεδόν όλα όσα αναζητάει κάποιος στις σχέσεις του με τους ανθρώπους σε όλη τη διάρκεια της ζωής του εντοπίζονται και συναιρούνται σε ένα μόνο άτομο, σε ένα μόνο ρόλο, αυτόν της μάνας. Πολλαπλός και σύνθετος ο ρόλος της, καθοριστικές η παρουσία ή η απουσία της, η παρεμβατικότητα, η στοργή ή η αυστηρότητά της στη ζωή του παιδιού. Μπορεί να δημιουργήσει ανθρώπους ολοκληρωμένους και ισορροπημένους ή ανθρώπους ψυχικά τραυματισμένους και δυστυχισμένους που θα χρειαστεί να δουλέψουν πάρα πολύ με τον εαυτό τους προκειμένου να επαναπροσδιορίσουν την προσωπικότητά τους.

Η μητέρα δεν γεννά μόνο, υπάρχουν εξάλλου και μητέρες που δεν γέννησαν οι ίδιες τα παιδιά που μεγαλώνουν, η μητέρα διαμορφώνει χαρακτήρες, πλάθει ανθρώπους με τη δύναμη του ενστίκτου αλλά κυρίως με τη συνειδητή αγάπη της, δίνει πρότυπα ζωής στις κόρες της και πρότυπα γυναικών στους γιους της. Με την αδιάλειπτη και σταθερή παρουσία της αλλά και με τον ποιοτικό χρόνο που περνά με τα παιδιά της προσδιορίζει τη ζωή τους. Μπορεί και άλλα πρόσωπα να αποβούν καθοριστικά στη μετέπειτα πορεία του παιδιού, ωστόσο η μητρική φιγούρα είναι εμβληματική, με πρωτεύουσα σημασία.

Η ποιότητα όμως της προσφοράς της εξαρτάται-πέρα από το προσωπικό της απόθεμα αγάπης και υπευθυνότητας- και από τη στήριξη που έχει η ίδια από το σύντροφό της, τον κοινωνικό περίγυρο, τους θεσμούς και τις υπηρεσίες του κράτους στο οποίο ανατρέφει τα παιδιά της. Αν λοιπόν θέλει μια κοινωνία ή μια συντεταγμένη πολιτεία να έχει υγιείς και υπεύθυνους πολίτες, καλό θα ήταν να φρόντιζε έτσι ώστε να μπορεί μια μητέρα να αναθρέψει τα παιδιά της χωρίς στερήσεις και ανασφάλεια. Διότι μπορεί το πρώτο ζητούμενο να είναι η επιβίωση και πράγματι αυτήν αγωνίζονται να προσφέρουν στα παιδιά τους οι μάνες της εμπόλεμης ζώνης, οι μάνες πρόσφυγες που θαλασσοπνίγονται ή στοιβάζονται σε στρατόπεδα «σωτηρίας» όμως στις σύγχρονες κοινωνίες «δυτικού τύπου» η επιβίωση παίρνει άλλες μορφές με κύρια αυτήν της εύρεσης αξιοπρεπούς εργασίας που επιτρέπει σε μια μάνα να ζήσει η ίδια και τα παιδιά της.

Με την ανεργία να πλήττει ιδιαίτερα τις μητέρες, με τις αμοιβές εργασίας να βρίσκονται σε ελεύθερη πτώση, με την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και την εκπαίδευση να υποβαθμίζονται διαρκώς πώς θα βοηθηθούν οι μητέρες στο δύσκολο ρόλο τους; Σε μια χώρα που δε διαθέτει παροχές προς τις ανύπαντρες μητέρες και τις μονογονεϊκές οικογένειες, πώς γιορτάζουν και τιμούν τη μητρότητα; Τυπικά, με τη διοργάνωση εκδηλώσεων όπου εξαίρονται όλες οι ικανότητες του «μαγικού» αυτού πλάσματος που τα καταφέρνει με στερήσεις και χωρίς ουσιαστική βοήθεια από την πολιτεία, ουσιαστικά με το γλυκό φιλί και το λουλουδάκι από το παιδικό ή ενήλικο χέρι που ξέρει καλά πως η μανούλα, η μάνα, θα είναι δίπλα του μέχρι να κλείσει τα μάτια της παρά τα προβλήματα και τα εμπόδια που καλείται να υπερβεί για να εκπληρώσει το ρόλο της.

                                                            Αφιερωμένο στις μάνες που έφυγαν νωρίς….

*Η Ανατολή Γκαγκοπούλου είναι φιλόλογος - εκπαιδευτικός στο 2ο ΓΕΛ Ωραιοκάστρου